Kettingonderhoud

Iedereen weet dat een ketting gereinigd en gesmeerd moet worden. Minder mensen weten dat de manier waarop je dat doet de interne afdichtingen kan slopen die een moderne ketting juist lang laten meegaan, of dat "lekker strak" gespannen stilletjes precies de lagers slijt die je later ergens anders de schuld van geeft.

Reinigen zonder de afdichting van de ketting te slopen

De meeste moderne kettingen zijn O-ring of X-ring: er zit vet verpakt in de schakel, afgesloten door die kleine rubberen ringetjes. Dát geeft de ketting z'n levensduur — niet de smering die je er buitenop spuit.

• Vermijd de hogedrukreiniger, of houd flink afstand. Een directe hogedrukstraal kan langs die afdichtingen dringen en het interne vet eruit spoelen — precies wat ze juist moeten tegenhouden.
• Geen agressieve oplosmiddelen of sterke ontvetters direct op de ringen zelf.Sommige tasten het rubber na verloop van tijd aan. Een speciale kettingreiniger of gewoon zeepwater met een borsteltje is genoeg voor de buitenkant; bewaar de ontvetter voor de tandwielen.
• Reinig na elke modderige of stoffige rit — vuil werkt als slijppasta tussen rollen en pennen, lang voordat het er vies genoeg uitziet om je eraan te storen.

Smeren zodat het ook echt blijft zitten

• Breng het aan op de binnenkant van het onderste stuk ketting, niet bovenop. Door de rotatie verspreidt dit zich over de rollen en tussen de plaatjes; bovenop gespoten vliegt het meeste er zo weer af, recht op je band, rem en zwenkarm.
• Smeer direct na het reinigen, terwijl de ketting nog iets warm is — dat helpt de smering intrekken in plaats van er bovenop te blijven liggen.
• Laat het een paar minuten intrekken voor je gaat rijden. De meeste kettingsmeer gebruikt een oplosmiddel als drager dat moet verdampen, waarna de eigenlijke smeerlaag achterblijft — rijd je direct weg, dan vlieg je de helft er zo weer af.
• Veeg echt overtollige smering eraf — een druipende ketting trekt juist meer vuil aan, hij beschermt er niet beter van.

Spanning: waarom "een beetje strak" niet veiliger is

Een ketting slijt nooit helemaal gelijkmatig, dus hij is nooit precies rond naarmate hij ouder wordt — check de speling op meerdere punten terwijl je het wiel ronddraait, en stel af op het strakste punt, niet het eerste dat je toevallig meet. Te los kan hij van het tandwiel springen of tegen de zwenkarm slaan; te strak is de vaker gemaakte fout, en erger dan het klinkt — het zet constante extra belasting op de keerring van de uitgaande as van de versnellingsbak en de zwenkarm-/aandrijfaslagers, die daardoor voortijdig verslijten terwijl jij ergens anders de schuld geeft van de speling die je uiteindelijk voelt. Controleer de spanning altijd opnieuw na werk aan de vering, want de rijhoogte verandert de effectieve kettinggeometrie.

Wanneer vervangen

• Je kunt de ketting duidelijk van het achtertandwiel aftrekken ("kettinghaken").
• Tandwieltanden zien er haakvormig of als haaientanden uit, in plaats van een nette, gelijkmatige ronding.
• Stroeve of "geknikte" schakels die niet soepel meebuigen als je de ketting met de hand om het achtertandwiel leidt, zelfs vlak na reinigen en smeren — dat is een schakel die van binnen begint vast te lopen, en dat lost zichzelf niet op.

Vervang de ketting en beide tandwielen samen. Een nieuwe ketting loopt anders op versleten tandwieltanden (en een nieuw tandwiel slijt een gebruikte ketting ongelijkmatig) — bij elke mismatch vreet het nieuwe onderdeel zichzelf binnen een paar ritten weer op, en dat is de meest voorkomende reden waarom mensen dezelfde set twee keer kopen.